ՎԱՐԴԱՆԱՆՑ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ՈՐՈ՞Ւ ՇԱՀԵՐՈՒՆ ԾԱՌԱՅԵՑ
ՔԵՒԻՆ ՔԱՐԱ
Դպրոցասէր Վարժարան, 8-րդ դասարան
Պարսկաստանի արքայ Յազկերտ Բ. գահ բարձրանալէն անմիջապէս ետք սկսաւ վարել հակաքրիստոնէական քաղաքականութիւն։ Ան Հայ Եկեղեցին զրկեց իր վայելած արտօնութիւններէն եւ ստիպեց տուրք վճարել։ Անշուշտ, այս փաստը շատ բարկացուց Հայ Եկեղեցին, որ սկսաւ առիթ փնտռել ապստամբելու Պարսկաստանի դէմ։
Երբ 449 թուականին Յազկերտ Բ. իր հրովարտակով պահանջեց հայ նախարարներէն ուրանալ քրիստոնէութիւնը եւ ընդունիլ զրադաշտականութիւնը, վերջիններս հայ հոգեւորականներուն հետ մերժեցին անոր պահանջը։ Պատասխան նամակով հայերը պաշտպանեցին քրիստոնէական հաւատքի ճշմարտացիութիւնը։
Այնուհետեւ, Յազկերտ Բ. Պարսկաստան մեկնած հայ նախարարներուն մահուան սպառնալիքով ստիպեց ընդունիլ զրադաշտական կրօնքը։ Պարսիկ արքան հայ նախարարներուն հետ Հայաստան ուղարկեց մոգերու մեծ խումբ, որպէսզի անոնք եկեղեցիները վերածեն կրակատեղերու, խորանները՝ ատրուշաններու, ուր մշտապէս պէտք է վառէր պարսիկներու համար սրբազան համարուող կրակը։
Ահաւասիկ, հայ նախարարներու ուրացութեան եւ մոգերու ժամանելու լուրը հասած ըլլալով Հայաստան, Հայ Եկեղեցին Ղեւոնդ Երէցի գլխաւորութեամբ ոտքի հանեց ժողովուրդը։
Հայ Եկեղեցին չէր կրնար հանդուրժել կրօնափոխութեան։ Ամէն գնով պէտք է պայքարէր երկրէն վտարելու համար մոգերը եւ կործանելու համար նորակառոյց ատրուշանները։
Եկեղեցին յաջողեցաւ կազմակերպել համաժողովրդական ապստամբութիւն, որու կողմը անցան Եկեղեցիին կողմնակից եւ քրիստոնէական հաւատքին հաւատարիմ նախարարները։ Անոնց մէջ էր քրիստոնէութիւնը կեղծօրէն ուրացած Վարդան Մամիկոնեանը, որ Հայաստան վերադառնալէն ետք անցաւ Եկեղեցիին կողմը եւ գլխաւորեց ապստամբութիւնը։
Այսպիսով, կրնանք ըսել որ հայ կղերականութիւնը, ելլելով Եկեղեցիի շահերէն, որոշեց ոտքի հանել ժողովուրդը եւ ապստամբիլ Պարսկաստանի դէմ։
Ապստամբութեան ընթացքին հայ նախարարները բաժնուեցան երկու խումբի՝ Վարդանանք եւ Վասակեանք։ Վարդանի համակարծիք եղող նախարարները, որոնք կը պաշտպանէին կղերականութեան տեսակէտները, կոչուեցան Վարդանանք։ Այս պատճառով է, որ այս պայքարը կոչուեցաւ Վարդանանք, եւ հաւատքի համար նահատակուած զինուորները դասուեցան սուրբերու շարքին, եւ ամէն տարի Փետրուարի Բ. Հինգշաբթին հայոց եկեղեցին կը տօնէ Վարդանանց յիշատակը։
Միւս խումբը համակարծիք էր Վասակ Սիւնիի։ Կ’ուզէր դիւանագիտական լուծում բերել ստեղծուած խնդիրին։ Կը խուսափէր ճակատելէ, քանի որ ապստամբութեան համար պատրաստ չէր երկիրը։ Վասակ կ’աջակցէր Պարսկաստանին, յոյս ունենալով դառնալ Հայաստանի թագաւոր։ Այս խումբը կոչուեցաւ Վասակեանք եւ ամէն գնով փորձեց խանգարել Վարդանանց ապստամբութիւնը։
Վարդանանց ապստամբութիւնը օգուտ էր հայ եկեղեցիին։ Ապստամբութեան շնորհիւ հաստատուեցաւ եկեղեցին Հայաստանի մէջ եւ մինչեւ այսօր կանգուն է։
22 Յունիս 2020